صفحه اصلی > بایگانی مقالات علمی > نمایش مقالات > 

ارسال به دیگران | نسخه قابل چاپ | بايگانی مقالات

بررسي اثر شربت برونکوباریج در درمان سرفه حاد و مقایسۀ آن با شربت دکسترومتورفان
منبع : تحقيق و توسعه باريج اسانس
تاریخ :23/10/1388


خلاصه :آويشن شيرازي(Zataria multiflora) در رفع علائم سرفه و نزله‌هاي مجاري تنفسي فوقاني و نيز بعنوان خلط‌آور با اثر ضد اسپاسم همواره مورد توجه بوده و در بزرگسالان در درمان برونشيت و سرفه‌هاي همراه با اسپاسم و در کودکان در بيماري سياه‌سرفه کاربرد دارد.


بررسي اثر شربت برونکوباریج در درمان سرفه حاد و مقایسۀ آن با شربت دکسترومتورفان

افضلي حسن(1)، کاشانیان محسن(2)، بخردي رضا(2)، اکبري حسين(3)

1- متخصص بیماریهای عفونی، استاديار دانشکده پزشکي دانشگاه علوم پزشکي کاشان
2- پژوهشگر ؛ واحد تحقيق و توسعه باريج اسانس
3- کارشناس ارشد آمار حياتي، عضو هیئت علمی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکي کاشان


سرفه یک بازدم انفجاری است که باعث ایجاد مکانیزم محافظتی طبیعی برای تمیز شدن درخت تراکئوبرونکیال از ترشحات و اجسام خارجی میشود. هنگامی که سرفه زیاد یا برای فرد ایجاد مزاحمت نماید، یکی از شایعترین علائمی است که فرد در صدد درمان آن بر می آید و از جمله علل این موضوع ایجاد ناراحتی به علت خود سرفه، تداخل با شیوه طبیعی زندگی و نگرانی در مورد علت سرفه بویژه ترس از سرطان است. برخی از علل تحریک کننده سرفه عبارتند از: دود، گرد و غبار، بخارات، اجسام خارجی، مصرف داروهای مهارکننده آنزیم تبدیل کننده آنژیوتانسین(ACE)، ترشحات دستگاه تنفس فوقانی( مانند ترشحات پشت حلق) و محتویات معده( مثلاً رفلاکس معدی مروی). هر اختلالی که موجب التهاب، تنگی، ارتشاح یا فشرده شدن راه های هوایی شود میتواند منجر به سرفه گردد. بر اساس مدت؛ سرفه به انواع سرفه حاد( کمتر از 3 هفته)، تحت حاد( 8-3 هفته) و مزمن(بیش از 8 هفته) تقسیم بندی میشود. درمان قطعی سرفه به تعیین، برطرف کردن یا درمان اختصاصی علت زمینه ای بستگی دارد. در صورتی که علت سرفه ناشناخته یا درمان اختصاصی آن امکانپذیر نباشد، همچنین در مواردی که سرفه عمل مفیدی انجام ندهد یا موجب ناراحتی قابل توجه یا بروز اختلال در خواب گردد باید درمانهای علامتی یا غیراختصاصی سرفه را در نظر گرفت مانند استفاده از کدئین یا دکسترومتورفان. با این حال معمولاً نباید سرفه توام با مقادیر زیاد خلط را سرکوب نمود.(1)

آويشن شيرازي(Zataria multiflora) در رفع علائم سرفه و نزله‌هاي مجاري تنفسي فوقاني و نيز بعنوان خلط‌آور با اثر ضد اسپاسم همواره مورد توجه بوده و در بزرگسالان در درمان برونشيت و سرفه‌هاي همراه با اسپاسم و در کودکان در بيماري سياه‌سرفه کاربرد دارد.(2 و3)

کارآزماييهاي مختلف تاثير آويشن بر روي سرفه را تاييد نموده اند. در يک مطالعه دو سو بيخبر تصادفي، 60 بيمار مبتلا به سرفه خلط دار شربت آويشن يا برم هگزين را براي يک دوره 5 روزه دريافت نمودند. براساس گزارش برطرف شدن نشانه هاي بيماري توسط خود بيمار، تفاوت قابل توجهي بين دوگروه مشاهده نشد و هر دو گروه منفعت يکساني از مصرف دارو بردند. پيشرفت قابل توجه غيرآماري در ميزان بهبودي افراد غير سيگاري در مقايسه با افراد سيگاري در هر دو گروه مشاهده شد.(4)

همچنين در طي يک کارآزمايي باليني دو سو بيخبر تصادفي کنترل شده، به منظور بررسي اثرات قطره توسیوین(حاوی اسانس آويشن و رازيانه) در درمان سرفه، 119 بيمار مبتلا به سرفه حاد؛ سه بار در روز، هر بار 20 قطره از داروی توسیوین، قطره کلوبوتينول يا دارونما را به مدت 3 روز استفاده نمودند. در پايان اين مدت بهبودي کامل درگروه استفاده کننده از قطره توسیوین و قطره کلوبوتينول، 50% و درگروه دارونما 9.1 % گزارش گرديد. اثر بخشي قطره توسیوین، قطره کلوبوتينول و دارونما در مبتلايان به سرفه خلط دار به ترتيب 66.7 % ، 55% و 14.3% و در مبتلايان به سرفه خشک به ترتيب 56.5 % ، 55% و 20% گزارش گرديد. در ميزان بهبودي سرفه، اختلاف معني داري بين قطره توسیوین و قطره کلوبوتينول با دارونما مشاهده گرديد(p<0.01) اما بين قطره توسیوین و قطره کلوبوتينول تفاوت معني داري وجود نداشت.(p>0.4).(5)

عصاره گیاه ختمي(Althaea officinalis) جهت درمان تحريکات مخاط دهان و حلق همراه با سرفه‌هاي خشک(7 و6) همچنين در درمان التهابات دستگاه گوارش و تنفس، سرفه هاي تحريكي و برونشيت كاربرد دارد.(8) در حيوانات اثر ضد سرفه عصاره كامل و پلي ساكاريدهاي ريشه ختمي با داروهاي غير مخدر سركوب كننده سرفه مقايسه شده و بر اساس نتايج اين بررسي تجويز پلي ساكاريدها موجب كاهش قابل توجه آماري در تعداد سرفه ها و مهار رفلكس سرفه شده و اثر عصاره كامل كمتر از پلي ساكاريدها بوده است.(9)

با توجه به اطلاعات فوق و به منظور بررسي اثر شربت برونکوباریج(حاوي عصاره آويشن شيرازي و ختمي) در درمان سرفه حاد؛ در يك كارآزمايي باليني تصادفي دو سو بيخبر، 157بيمار سنین 85- 10 سال مبتلا به سرفه حاد شربت برونکو باریج(78 نفر) يا شربت دكسترومتورفان(79 نفر) را به مقدار 5 ميلي ليتر هر 8 ساعت به مدت 4 روز دريافت نمودند. 24، 48 و 96 ساعت بعد از شروع درمان، علائم باليني در پرسشنامه درج گرديد. در هر مورد سطح بهبودي بصورت بهبودي کامل (قطع کامل سرفه)، بهبودي نسبي (رضايت بيمار از کاهش سرفه يا كاهش طول مدت سرفه به نصف) يا عدم بهبودي (عدم تغيير در شدت سرفه) ارزيابي شد. همچنين شدت سرفه با توجه به نمره‌گذاري VAS (Visual Analogue scale) در هر ويزيت تعيين گرديد، بدين صورت که شماره‌گذاري خط کشي از صفر تا 10 انجام و صفر (بدون سرفه) و نمره 10 (سرفه ناتوان کننده) توصيف شد.

بر اساس نتايج اين مطالعه؛ پس از 96 ساعت 50% بيماران مبتلا به سرفه که از شربت برونکو باریج استفاده کرده بودند به صورت کامل بهبود يافتند. در گروه دکسترومتورفان اين عدد 49.3% و ارتباط معني‌داري بين نوع داروي مصرفي و ميزان بهبودي مشاهده نگرديد (P=0.94).

در شروع مطالعه ميانگين نمره VAS در گروه شربت برونکو باریج 6.7 و در گروه دکسترومتورفان 6.8 بود. در زمانهاي24، 48 و 96 ساعت پس از شروع مطالعه، اين عدد در گروه شربت حاوي عصاره آويشن شيرازي و ختمي به ترتيب 4/4، 3/3 و 2.67 و در گروه دکسترومتورفان به ترتيب 4.49، 3.35 و 2.4 بدست آمد. براي هر دو دارو در کليه مراحل درمان اثربخشي معني‌داري مشاهده شد(P<0.001). همچنين ميانگين کاهش نمره VAS در مصرف‌کنندگان شربت برونکو باریج در زمانهاي مختلف به ترتيب 2.3، 3.26 و 3.85 و در گروه دکسترومتورفان به ترتيب2.3، 3.4 و 4.1 بود اما تفاوت معني‌داري بين دو دارو در درمان سرفه مشاهده نشد(( P >0.06.

محققین نتیجه گرفتند که برای درمان سرفه های حاد میتوان از شربت برونکوباریج به عنوان جایگزین شربت دکسترومتورفان استفاده نمود.


واژگان کليدي: سرفه، آویشن شیرازی، ختمی، داروهاي گياهي، شربت برونکوباریج، شربت دکسترومتورفان

بروشور كامل شربت ضد سرفه برونکو باریج را در اينجا ببينيد


References:

1.Harrison's principles of internal medicine. 17th ed., Vol.1, 2008, chapter 34:225-227
2. زرگري، علي، گياهان داروئي، جلد4، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 59-1369:55
3. قاسمي دهکردي نصرا...و همكاران(کميته تدوين فارماکوپه گياهي ايران)، فارماکوپه گياهي ايران. تهران : وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي، معاونت غذا و دارو 56-1381:51
4. Mills S. Bone K. Principles and practice of phytotherapy. Churchill livigstone, 2000: 563-568.
5. افضلي حسن و همکاران. بررسي اثرات اسانس رازيانه شيرين(Foeniculum vulgare) و اسانس آويشن شيرازي
(Zataria multiflora) روي سرفه حاد. پروژه تحقيقاتي شرکت داروسازي باريج اسانس.1377
6. PDR for herbal medicine. 3rd ed. Montvale, NJ:Thomson PDR, 2004: 824-825, 556-557, 609.
7. Blumenthal M. et al. Herbal medicine, Expanded commission E Monographs, American botanical council, 2000:244-248.
8. Hoffman, D.: The New Holistic Herbal, Element Books (1990).
9. Nosal'ova G, Strapkova A, Kardosova A, Capek P,Zathurecky L, Bukovska E: [Antitussive action of extracts and polysaccharides of marsh mallow (Althea officinalis L., var. robusta)]. Pharmazie. 1992 Mar;47(3):
224-6.