صفحه اصلی > بایگانی مقالات علمی > نمایش مقالات > 

ارسال به دیگران | نسخه قابل چاپ | بايگانی مقالات

سندرم روده تحریک پذیر؛ یک تشخیص برای همیشه
منبع :
تاریخ :30/04/1390


خلاصه :سندرم روده تحريک پذير(IBS) يکي از اختلالات عملکردی دستگاه گوارش است


سندرم روده تحریک پذیر؛ یک تشخیص برای همیشه

دکتر رضا بخردي

گروه تحقيقات باليني؛ واحد تحقيق و توسعه باريج اسانس


سندرم روده تحريک پذير(IBS) يکي از اختلالات عملکردی دستگاه گوارش است. این اصطلاح دربرگیرنده طیفی از علائم درگیرکننده دستگاه گوارش است بدون آنکه شکی در مورد علل ارگانیک وجود داشته باشد. علائم اصلی IBS که آنرا از سایر اختلالات عملکرد روده متمایز میکند عبارتند از: درد شکم، نفخ یا اتساع شکم و اختلال در دفع. مشهور است که IBS با درد و/ يا احساس ناراحتي در شکم همراه با اختلال در اجابت مزاج بصورت اسهال و يبوست متناوب تظاهر میکند.(1) اولین کرایتریای تعریف شده برای رسیدن به تشخیص این سندرم که در حقیقت به افتراق علل عملکردی از علل ارگانیک کمک می کرد کرایتریای Manning نام داشت. سپس Thompson و همکارانش کرایتریای تشخیصی دیگری پیشنهاد کردند و در نهایت کرایتریای تشخيصيRome ارائه شد که عملاً برای استفاده در کلینیک مشکل است و عمدتاً برای معیارهای ورود و خروج کارآزمایی های درمانی مورد استفاده قرار میگیرد. کرایتریای Rome III عبارتست از: درد يا ناراحتي راجعه شکم حداقل 3 روز در ماه طي 3 ماه گذشته همراه با حداقل2 مورد از حالات: بهبود درد یا ناراحتی شکم پس از اجابت مزاج، شروع درد توام با تغيير در دفعات مدفوع و شروع درد توام با تغيير ظاهر مدفوع.

با در نظر گرفتن فاکتورهای متعدد از جمله نوع کرایتریای تشخیصی مورد استفاده؛ شیوع IBS متفاوت است مثلاً در دانمارک تا 65 درصد نیز گزارش شده است. بر اساس معيار تشخيصي Rome III حدود 10-5% جمعيت کشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه به IBS مبتلا هستند که بيشتر در زنان و حداکثر شيوع آن در دهه سوم و چهارم عمر ميباشد.(2) متاسفانه انتخابهاي درماني موجود براي بيماران مبتلا به IBS محدود است که تا حدي به علت عدم شناخت کامل مکانيزم و علل اين اختلال ميباشد.(1)

استفاده از گياهان دارويي براي برطرف نمودن علائم IBS مرسوم است. بر اساس نتايج يک بررسي آينده نگر دو سو بيخبر تصادفي شده با کنترول دارونما؛ بعد از 4 هفته درمان با کپسول حاوي اسانس نعناء؛ 75% از بيماران بيش از 50% کاهش در علائم را نشان دادند (در مقايسه با 38% در گروه دارونما). در مقايسه با شروع مطالعه؛ بر خلاف گروه استفاده کننده از دارونما، در گروه مصرف کننده کپسول حاوي اسانس نعناء 4 هفته بعد از شروع درمان و 4 هفته پس از پايان درمان کاهش قابل توجه آماري در علائم مشاهده شد.(3) همچنین به منظور بررسی تاثیر فیبرها ، داروهای آنتی اسپاسمودیک و اسانس نعنا روی علائم سندرم روده تحریک پذیر، مرور سیستماتیک و فرابررسی کارآزمایی های تصادفی کنترل شده نشان داد که فیبرها، داروهای آنتی اسپاسمودیک و اسانس نعنا در درمان علائم IBS موثرتر از دارو نما بوده اند.(4)

گياه آويشن شيرازي با نام علمی Zataria multiflora يکي از گياهان بومي ايران است که به علت ويژگيهاي ضد عفوني کننده، ضد درد، بادشکن (ضد نفخ و تسکين دهنده روده) در طب ايرانی بکار رفته است.(5)

اثر ضد درد عصاره هيدرو الکلي و اسانس آويشن شيرازي در رت و موش با استفاده از تست هاي writhing،flick tail و formalin مورد بررسي قرار گرفته است. در تست tail flick عصاره هيدروالکلي (500 mg/kg, i.p.) و اسانس آويشن شيرازي(0.3 ml/kg, i.p.) اثر ضد درد را نشان داده است.(P<0.05) عصاره و اسانس آويشن شيرازي در تست هاي formalin و writhing نيز اثر ضد درد را نشان دادند. تاثير کلي اين گياه در تستهاي مذکور نشان دهنده اثر ضد درد مرکزي و محيطي آويشن شيرازي است.(6)

در بررسي ديگري در حيوانات آزمايشگاهي؛ اسانس برگ آويشن به صورت وابسته به غلظت، در غلظت هاي کم ( nl/ml16-5/.) انقباضات ناشي از Kcl در ايلئوم ايزوله رت را مهار نموده است که مشابه اثرات دي سيکلومين مي باشد.(7)

همچنین در يک کارآزمايي باليني تصادفي چندمرکزي؛ تاثير قطره خوراکي گاستروليت در53 بيمار که تشخيصIBS در آنها بر اساس کرایتریایManning مسجل شده بود، بررسي گرديد. بر اساس نتايج اين مطالعه؛ پس از 2 هفته درمان با دوز20 قطره 3 بار در روز، قطره گاستروليت در درمان کليه علائم IBS موثر بود (p<0.002) و در اکثر موارد بيماران و پزشک معالج از مصرف دارو رضايت داشتند.(8)

به منظور تامین نظر مصرف کنندگان و سهولت مصرف فراورده، شکل دارویی کپسول نرم 20 میلی گرمی این دارو نیز توسط شرکت داروسازی باریج اسانس تولید گردیده که هر 8 ساعت 1 عدد ميل میشود. با مقدار توصيه شده و نحوه مصرف مناسب، عارضه اي مشاهده نشده است. با اينحال در صورت مصرف مقادير زياد يا در افراد حساس، تيمول موجود در فراورده ممکن است باعث سرگيجه، سردرد، تهوع، استفراغ، ضعف عضلاني، کاهش فعاليت قلب، دستگاه تنفس و دماي بدن گردد که در اين صورت بايد مصرف فراورده متوقف و با پزشک مشورت گردد.

این فراورده در اختلالات تيروئيد، دوران بارداري و شيردهي منع مصرف دارد و بهتر است در بيماران مبتلا به بيماريهاي قلبي و تنفسي با احتياط و طبق نظر پزشک مصرف شود و در مصارف طولاني پس از هر هفته مصرف،1تا 2 روز استفاده از دارو متوقف سپس مجدداً به همين ترتيب مصرف دارو ادامه یابد. تاکنون موردی از تداخلات دارویی با این فراورده گزارش نشده است.

بروشور کامل کپسول نرم گاستروليتGastrolit soft capsule را در اینجا ببینید




References:

1. L. ¨ Ohman, M. Simr´en. New insights into the pathogenesis and pathophysiology of irritable bowel syndrome. Digestive and Liver Disease 39 (2007) 201–215
2. Robin Spiller. Clinical update: irritable bowel syndrome. www.thelancet.com Vol 369 May 12, 2007
3. Cappello G. , Spezzaferro M., Grossi L., Manzoli L., Marzio L. Peppermint oil (Mintoil®) in the treatment of irritable bowel syndrome: A prospective double blind placebo-controlled randomized trial. Digestive and Liver Disease 39 (2007) 530– 536
4. Alexander C Ford, Nicholas J Talley, Brennan M R Spiegel, Amy E Foxx-Orenstein, Lawrence Schiller, Eamonn M M Quigley and Paul Moayyedi. Systematic review and meta-analysis oil in the treatment of irritable bowel syndrome. BMJ 2008;337;a2313
5. Shokri H, Asadi F , Bahonar AR, Khosravi AR. The Role of Zataria multiflora Essence (Iranian herb) on Innate Immunity of Animal Model. Iran.J.Immunol. VOL. 3 NO. 4 Autumn 2006:164-168
6.Jaffary F, Ghannadi A, Siahpoush A. Antinociceptive effects of hydroalcoholic extract and essential oil of Zataria multiflora. Fitoterapia 75 (2004) 217–220
7. صدرايي حسن، حاج هاشمي ولي اله. بررسي اثرات مهاري دو اسانس مختلف گياه آويشن
(Thymus vulgaris) بر روي انقباضات ايلئوم در مقايسه با فراورده دارويي موجود آويشن براي مصارف باليني. مجله دانشگاه علوم پزشکي شهرکرد، دوره دوم، شماره2، تابستان1379 :27-22
8. فره وش محمدجعفر، ارج عباس. بررسي تاثير قطره گاستروليت در درمان علائم سندروم روده تحريک پذير. پروژه تحقيقاتي شرکت داروسازي باريج اسانس 1379

آخرين بازنگري:07/12/1389rb