صفحه اصلی > بایگانی مقالات علمی > نمایش مقالات > 

ارسال به دیگران | نسخه قابل چاپ | بايگانی مقالات

شربت بنفشه، فرآورده طب سنتی ایران
منبع :
تاریخ :20/08/1393


خلاصه :گیاه بنفشه به فارسی بنفشه معطر و در کتب طب سنتی با نام بنفسج شناخته می شود. نام علمی آن Viola odorata L. می باشد، به هندی نیز بنفشه گفته می شود.





 


شربت بنفشه، فرآورده طب سنتی ایران


مرکز تحقیقات گیاهان دارویی باریج اسانس، گروه طب سنتی

 

گیاه بنفشه به فارسی بنفشه معطر و در کتب طب سنتی با نام بنفسج شناخته می شود. نام علمی آن Viola odorata L. می باشد، به هندی نیز بنفشه گفته می شود.

 

مشخصات گیاه شناسی:

بنفشه معطر گیاهی است وحشی چند ساله دارای گلهای بسیار معطر به رنگ بنفش تیره که در بهار ظاهر می شود.ریشه آن دونده طویل و بر خلاف گل آن، بدبو می باشد.گیاه خیلی کوچک است.برگهای آن متناوب می باشد.تکثیرآن با تقسیم بوته پس از خاتمه گل دادن در پائیز و یا با کاشت بذر در خزانه و انتقال نهال کوچک آن در بهار در زمین اصلی می باشد.این گیاه در آب و هوای معتدل و نقاط سایه دار اغلب مناطق دنیا می روید.در ایران در اغلب نواحی معتدل به طور خودرو دیده می شود.در دامنه های البرز، کندوان، کرج، هرزویل، دامنه های مرطوب راه عمارلو،کبوتر چاک و رودبار شناسایی شده است.از گل و ریشه و در برخی موارد از برگ و تخم این گیاه نیز در طب سنتی به عنوان دارو استفاده می شود.

 

ترکیبات شیمیایی:

گلها و برگهاي بنفشه معطر حاوي اسانس، ساليسيليك‌اسيد، متيل استر، ساپونين ، پولين و بتانيترو پروپيونيك اسيد مي باشد. مهمترين ماده موثر گياه بنفشه معطرگروه مواد پپتيدي گياهي سيـكلوتايـدها (Cyclotides)، از جمـله سيـكلوويولاسين (Cycloviolacin) مي باشد

در ریشه بنفشه معطر گلوکوزید و متیل سالیسیلات یافت می شود.از ریشه بنفشه یک آلکالوئید به نام ویولین و یک گلی کوزید به نام ویولاکوئرسیترین که احتمالا مشابه روتین است و یک ساپونین به دست می آید.در ریشه ها و غنچه ها و برگهای بنفشه ترکیب متیل سالیسیلات در شکل گلوکوزید وجود دارد.(1-3)

 

آثار فارماکولوژی:

براي گياه بنفشه معطر، از زمان گذشته خـواص درمان كننده برونشيت حاد و مزمن، آسم، نزله هاي حاد و مزمن اندام تنفسي و برطرف كننده علائم سرماخوردگي قائل بوده‌اند.(4)
مطالعات گسترده انجام شده نوین، اثرات بارز سیکلوتایدهای موجود در بنفشه معطر را به عنوان ضد کانسرهای مختلف، از جمله کانسرزبان و گلو،کانسر پستان، کانسر معده، کانسر روده، کانسر رحم و مفاصل به اثبات رسانده است.(5)

 

خواص و کاربرد:

در هند از بنفشه به عنوان معرق و برای کاهش تب استفاده می شود.از گل بنفشه به عنوان نرم کننده و موارد اختلالات صفراوی و ناراحتی های ریه مصرف می شود.از گل بنفشه شربتی درست می کنند که برای رفع ناراحتی های بچه ها مفید است.

بنفشه از نظر طبیعت طبق رای حکمای طب سنتی سرد و مرطوب است و از نظر خواص معتقدند که مسهل صفرا می باشد و عطش، حدت خون، تبهای گرم و خفقان را تسکین می دهد.برای نزله، زکام، سرفه و سرماخوردگی و ناراحتی های معده و کبد و طحال و درد کلیه چه از طریق خوردن و چه از طریق مالیدن دم کرده آن روی عضو و یا استفاده از ضماد آن نافع است.(6)

 


شربت بنفشه باریج


شکل دارویی:

شربت، ظرف 60 میلی لیتری در جعبه مقوايي با بروشور

 

مزاج دارو:

معتدل متمایل به تر ( 10 – 7)

 

مورد مصرف فرآورده:

ضد سرفه، خلط آور، ضد تب، ضد التهاب گلو ونرم کننده حنجره، رفع گرفتگی صدا ( 10 – 7)

 

تهیه شده از:

عصاره آبی گل بنفشه Viola Odorata L.، شکر سرخ Saccharum Officinarum L.

 

استاندارد شده:

بر اساس 25/16 – 9 میلی گرم فنولیک تام بر حسب گالیک اسید در هر 5 میلی لیتر شربت

 

مواد موثره:

موسیلاژ، فلاونوئید

 

نحوه و مقدار مصرف فرآورده:

بزرگسالان: هر 8 ساعت 1 تا 2 قاشق غذاخوری

کودکان: هر 8 ساعت 1 تا 2 قاشق مرباخوری

 

عوارض جانبي:

عارضه جانبی خاصی گزارش نشده است.

 

تداخلات دارویی:

تداخل دارویی خاصی مشاهده نشده است.

 

موارد عدم مصرف و نکات قابل توصیه :

در مصرف مداوم بیش از 20 روز دارو، احتیاط شود.
مصرف مداوم دارو ممکن است سبب لینت مزاج شود.
با توجه به وجود 50٪ شکر در فرآورده، افراد دیابتی با احتیاط مصرف کنند.
منع مصرف خاصی برای بارداری و شیردهی ذکر نگردیده است.
در افرادی که شیرینی شربت سبب تحریک گلو می شود می توانند دوز مصرفی را در نصف استکان آب ولرم حل کرده و آرام آرام بنوشند.

 

شرایط نگهداری:

فرآورده در ظرف در بسته، دور از نور و در دمای 15 تا 30 درجه سانتی‌گراد نگهداری شود.

 

 


منابع:

1.PDR for Herbal Medicines, (2004), pp. 811- 13.
2.Chevallier, A.:Herbal Remedies, (2007), p.243.
3.Evans, W.C.: Pharmacognosy, (2002), pp.29-30.
4.Weiss, R.F.: Herbal Medicines, (2000), p.193.
5.Duke, J.A.: Medicinal Herbs, 2 ed.(2006) pp. 15-16.
 


6- میر حیدر، حسین، معارف گیاهی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1382، جلد ششم،ص367
7 - مومن نتکابنی، محمد، تحفه حکیم مومن، انتشارات کتابفروشی محمودی، 1376، ص 1083
8- عقیلی خراسانی، محمد حسین، قرابادین کبیر، چاپ سنگی، ص 811.
9- جرجانی، سید اسمعیل، الاغراض الطبیه، نسخه خطی، ص 645.
10- قائنی هروی، محمدصالح، قرابادین صالحی، نسخه چاپ سنگی، ص 160.