خمیر میرتکس؛ مرهمی برای آفت دهان

خمیر میرتکس؛ مرهمی برای آفت دهان

مقدمه

گیاه مورد(Myrtus communis)، دارای اثرات ضدباکتری و ضد درد است و در طب مردم ایران از برگ های آن به عنوان یک دهانشویه برای درمان کاندیدیاز استفاده شده است.(۱)

محلول موضعی میرتکس سالهاست که با موفقیت در درمان آفت دهان بکار رفته است. فرمولاسیون خمیر مخاط چسب و تولید خمیر دهانی میرتکس از آنجا مدنظر قرار گرفت که باقی ماندن دارو در موضع، یکی از مسائل مهم در درمان آفت دهان است. با تهیه چنین فرمولاسیونی سه هدف تامین میشود:

*مدت زمان تماس ماده دارویی با زخم آفتی افزایش می یابد و در نتیجه اثربخشی فرآورده بیشتر می شود.

*یک لایه محافظ بر روی زخم آفتی قرار می گیرد که از تماس عوامل خارجی با ضایعه جلوگیری نموده و بدین ترتیب به بهبود سریعتر زخم کمک میشود.

*به دلیل فرار بودن اسانسهای گیاهی و ماهیت روغنی آنها، پایه مخاط چسب میتواند پایه مناسبی برای اسانس مورد باشد.

نتایج مطالعات فارماکولوژیک و بالینی

آفت عود کننده دهان(RAS)، شایعترین بیماری زخمی شونده حفره دهان و یک اختلال چند فاکتوری است که با عواملی چون ضربه، کمبود عوامل خونساز، استرس های روانی، عوامل عفونی، حساسیت های غذایی، فاکتورهای ژنتیکی، عفونت با HIV و بیماری های سیستمیک مانند بیماری کرون، کولیت زخمی شونده، سندرم بهجت و بیماری سلیاک(انتروپاتی حساس به گلوتن) مرتبط است و ۵ تا ۲۵ درصد جمعیت عمومی را گرفتار می کند. علت اصلی RAS به خوبی مشخص نشده و مکانیزم های فیزیوپاتولوژیکی که بیشتر مطرح هستند عبارتند از: واکنش های التهابی و ازدیاد حساسیت.

براساس شکل ضایعه؛ تظاهر کلینیکی آفت بر ۳ نوع است: مینور ( کمتر از ۱ سانتیمتر)، ماژور (بیش از ۱ سانتیمتر) و آفت هرپتیفرم ( که با عفونت هرپس ارتباطی ندارد). شایعترین فرم آفت عود کننده نوع مینور می باشدکه حدود ۸۰% زخم های آفتی عود کننده را شامل می شود.

بطور شایع، آفت های مینور مخاط قابل حرکت و غیرکراتینیزه مانند مخاط دهان و لبها و نیز حاشیه خارجی زبان را درگیر میکنند. ۴۸-۲۴ ساعت قبل از ایجاد آفت مینور، فرد معمولاً احساس سوزن سوزن شدن یا سوزش مخاط را توصیف می کند. در این مرحله ممکن است مخاط اطراف قرمز یا طبیعی به نظر برسد. طی یک روز یا بیشتر، یک زخم بیضی یا گرد با مرکز سفید خاکستری و هاله قرمز رنگ ایجاد میشود.

ایجاد زخم آفتی ممکن است منجر به اشکال در تکلم، تغذیه و بلع و از اینرو تاثیر منفی روی کیفیت زندگی بیمار گردد. درمان RAS بر پایه برطرف کردن علائم بیمار و عمدتاً بر اساس شواهد تجربی است.

به منظور بررسی اثربخشی بالینی خمیر مخاط چسب حاوی اسانس مورد در درمان علائم آفت عود کننده دهان(RAS)، طی یک کارآزمایی بالینی دوسو بیخبر تصادفی، ۲۵ دانشجو به مدت ۱۰ روز ، روزی۳ بار خمیر مخاط چسب حاوی اسانس مورد ( گروهA؛ ۱۴ نفر) یا دارونما (گروهB؛ ۱۱ نفر) را روی زخم آفتی قرار دادند. معاینه بیماران در روزهای اول، دوم، ششم و دهم انجام و قطر بزرگ زخم آفتی توسط پروب پریودنتال اندازه گیری و ثبت شد. با استفاده از Visual Analogue Scale( VAS)؛ ثبت روزانه درد و سوزش توسط بیماران صورت گرفت. براساس نتایج این مطالعه، مدت زمان قطع سوزش از زمان شروع درمان در گروه A 74/0 ±۶۴/۱ روز و در گروه B 30/1 ±۹۱/۴ روز بود. در روز ششم مطالعه، میانگین اندازه زخم آفتی در گروه A 36/0 ±۱۴/۰ میلی متر بود و بجز یک نفر، آفت در بقیه بیماران گروه A بهبود یافته بود در حالی که میانگین اندازه زخم آفتی در گروه B 68/1 ±۷۳/۲ میلی متر بود. در روز دهم مطالعه، میانگین اندازه زخم آفتی در گروه A صفر ( ۱۰۰ درصد ضایعات آفتی بهبود یافته بود) در حالی که در گروه B 17/1 ±۱۸/۱ میلی متر بود. ۳/۶۴ درصد از بیماران گروه A از درمان کاملاً راضی و ۷/۳۵ درصد از آنها راضی بودند در حالی که در گروه B 8/81 درصد از بیماران ناراضی و فقط ۲/۱۸ درصد از درمان راضی بودند. میزان چسبندگی خمیر مخاط چسب به مخاط دهان در دو گروه مشابه بود و طبق نظر بیماران دامنه حداکثر زمان چسبندگی این خمیر به مخاط از ۱۰ دقیقه تا یک ساعت متغیر بود.(۲)

خمیر دهانی میرتکس

با مرور پیشینه موفق حضور میرتکس در بازار دارویی کشور و بررسی نتایج تحقیقات انجام شده روی فرمولاسیون خمیر مخاط چسب حاوی اسانس مورد؛ میتوان این فرآورده را به عنوان یک داروی گیاهی موثر در درمان آفت دهان بکار برد. دانستن اطلاعات زیر برای تجویز علمی و منطقی دارو ضروری به نظر میرسد:

دستور مصرف:

قبل از استفاده از فرآورده، بهتر است ابتدا محل ضایعه داخل دهان را با یک گاز استریل نرم و لطیف تمیز نمایید. ۳ بار در روز ( بعد از صبحانه و ناهار و قبل از خواب) مقدار مناسبی از خمیر را روی محل آفت قرار داده کمی فشار دهید. تا یک ساعت بعد از مصرف دارو، از خوردن و آشامیدن خودداری کنید.

عوارض جانبی:

عارضه جانبی خاصی گزارش نشده است.

تداخلات دارویی:

مدارکی دال بر تداخل این فرآورده با سایر داروها در دست نیست.

استفاده در دوران بارداری و شیردهی:

استفاده از این فرآورده در دوران بارداری و شیردهی مجاز نیست.

نکات قابل توصیه:

فرآورده را از دید و دسترس اطفال دور نگهدارید.
بلافاصله پس از مصرف، در فرآورده را محکم ببندید.
فرآورده را دور از نور، در دمای۳۰-۱۵‌ درجه سانتیگراد نگهداری نمایید.

References:

۱- N. Babaee, A. Mansourian, F. Momen-Heravi, A. Moghadamnia, J. Momen-Beitollahi. The efficacy of a paste containing Myrtus communis (Myrtle) in the management of recurrent aphthous stomatitis: a randomized controlled trial.Clin Oral Invest, 2010; 14:65–۷۰

۲- خزائلی پیام، چمنی گلی، مهربانی میترا، محمدی نجمه. تهیه خمیر مخاط چسب حاوی اسانس مورد و بررسی اثربخشی بالینی آن در درمان زخم های آفتی. مجله دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید
بهشتی،دوره ۲۳، شماره ۳،پاییز ۱۳۸۴ صص ۴۳۷-۴۲۹

بله خیر