بهداشت دهان و دندان

بهداشت دهان و دندان

برای‌ آن که‌ دندان‌های‌ سالمی‌ داشته‌ باشید، رعایت‌ نکات‌ زیر ضروری‌ است:

 

۱- تغذیه‌ مناسب‌: تغذیه‌ مناسب‌ در سنین‌ مناسب‌ موجب‌ استحکام‌ و رشد مناسب‌ دندانها می‌شود. در بیشتر غذاهایی‌ که‌ هر روز می‌خوریم‌ مقداری‌ ماده‌ قندی‌ وجود دارد. مانند: نان‌، برنج‌، عسل‌، مربا، شکر، قند، شکلات‌، آب‌‌نبات‌، بیسکویت‌، بستنی‌ و میوه‌های‌ شیرین‌. وقتی‌ یک‌ ماده‌ قندی‌ می‌خوریم‌، بزاق‌ دهان‌ روی‌ آن‌ اثر می‌کند تا آن‌ را هضم‌ کند. میکروب‌هایی‌ هم‌ که‌ در پلاک‌های‌ دندانی‌ وجود دارند از این‌ مواد قندی‌ تغذیه‌ می‌کنند (میکروب‌های‌ موجود در دهان‌ بر روی‌ نقاط‌ خاصی‌ از دندان‌ تجمع‌ نموده‌ و تشکیل‌ پلاکهای‌ میکروبی‌ روی‌ دندان‌ را می‌دهند). در اثر فعالیت‌ میکروب‌ها، اسید تولید می‌شود. هر قدر خوردن‌ مواد قندی‌ بیشتر طول‌ بکشد یا تعداد دفعات‌ مصرف‌ آن‌ بیشتر باشد، اسیدی‌‌بودن‌ بزاق‌ هم‌ طولانی‌تر خواهد شد. اسیدی‌ که‌ به‌ علت‌ خوردن‌ مواد قندی‌ ایجاد می‌گردد، رفته‌‌رفته‌ مینای‌ دندان‌ را حل‌ می‌کند و باعث‌ پوسیدگی‌ دندان‌ می‌شود. مواد قندی‌ را فقط‌ در وعده‌های‌ غذایی‌ مثل‌ صبحانه‌، ناهار و شام‌ بخورید و در فاصله‌ دو وعده‌ غذا تا آنجا که‌ ممکن است‌ از خوردن‌ مواد قندی‌ پرهیز کنید. هر قدر دفعات‌ خوردن‌ مواد قندی‌ بیشتر باشد، خطر پوسیدگی‌ دندان‌ها هم‌ بیشتر می‌شود. از آنجایی که‌ شیر و لبنیات‌ دارای‌ ماده‌ای‌ بنام‌ کازئین‌ هستند که‌ از تشکیل‌ اسید توسط‌ پلاک‌ میکروبی‌ جلوگیری‌ می‌کند، مصرف‌ روزانه‌ این‌ مواد برای‌ جلوگیری‌ از پوسیدگی‌ دندان‌ها توصیه‌ می‌شود.

 

۲- استفاده‌ از مسواک‌ و نخ‌ دندان: هدف‌ اصلی‌ از مسواک‌کردن‌، پاک‌کردن‌ پلاک‌ میکروبی‌ از روی‌ دندان‌ها و لثه‌ است‌. درست مسواک‌‌کردن‌ وقتی‌ است‌ که‌ تمام‌ سطوح‌ دندانها و لثه‌ به‌ خوبی‌ مسواک‌ زده‌ شود. با رعایت‌ نکات‌ زیر می‌توان‌ به‌ خوبی‌ و به‌ درستی‌ مسواک‌ کرد.
الف‌ ) انتخاب‌ یک‌ مسواک‌ خوب‌ با موهایی‌ از جنس‌ نایلون‌ نرم‌ و مرتب‌ و منظم
ب‌ ) خمیردندانی‌ با قدرت‌ پاک‌کنندگی‌ و حاوی‌ فلوراید
ج‌ ) روش‌ صحیح‌ مسواک‌زدن‌
د ) استفاده‌ از نخ‌ دندان
بعد از مصرف‌ هر نوع‌ ماده‌ قندی‌، بهتر است‌ بلافاصله‌ دندان‌ها را مسواک‌ کرد و اگر مسواک‌ در دسترس‌ نباشد حتماً باید چند مرتبه‌ دهان‌ و دندان‌ها را با آب‌ شستشو داد. خمیردندان‌ها حاوی‌ موادی‌ هستند که‌ ضمن‌ خوشبوکردن‌ دهان‌، به‌ برداشت‌ بیشتر پلاک‌ میکروبی‌ و باقی‌مانده‌های‌ غذایی‌ از روی‌ دندانها کمک‌ می‌نماید. برای‌ تمیزکردن‌ سطوح‌ بین‌دندانی‌ هیچ‌وقت‌ از چیزهای‌ سخت‌ و نوک‌‌تیز مثل‌ سنجاق‌ و چوب‌ کبریت‌ استفاده‌ نکنید. معمولاً از یک‌ مسواک‌ نمی‌توان‌ بیشتر از ۴ـ۳ ماه‌ استفاده‌ کرد چون‌ موهای‌ آن‌ خمیده‌ و نامنظم‌ می‌شود. استفاده‌ نمک‌ خشک‌، جوش‌شیرین‌ یا سایر پودرها برای‌ مسواک‌کردن‌ درست‌ نیست‌ و باعث‌ ساییدگی‌ مینای‌ دندان‌ و خراشیده‌ شدن‌ لثه‌ می‌شود ولی‌ استفاده‌ از آب‌ نمک‌ رقیق‌ (۱۲ قاشق‌ چایخوری‌ در یک‌ لیوان‌ آب‌ جوشیده‌ سرد شده‌)، مفید است‌ اما نمی‌تواند جایگزین‌ مسواک‌ و خمیر دندان‌ شود. چون‌ خرده‌های‌ مواد غذایی‌ و میکروب‌ها روی‌ سطح‌ زبان‌ جمع‌ می‌شوند، بهتر است‌ هر چند روز یکبار روی‌ زبان‌ را هم‌ با مسواک‌ تمیز کرد. پزشکان‌ مسواک‌های‌ نرم‌ را توصیه‌ می‌کنند چون‌ مسواک‌ های‌ زبر باعث‌ تحریک‌ لثه‌ و سایش‌ دندان‌ها می‌شوند. به طور کلی هر فردی‌ باید روزی‌ دوبار و هر بار به‌ مدت‌ ۱۰ـ۷ دقیقه‌ مسواک‌ بزند.

 

۳- فلوراید و نقش‌ آن‌ در پیشگیری‌ از پوسیدگی‌ دندان: فلوراید، عنصری‌ است‌ که‌ در زنجیره‌ طبیعت‌ از جمله‌ خاک‌، آب‌، هوا، مواد غذایی‌، گیاهان‌، میوه‌ها و حبوبات‌ یافت‌ می‌شود. فلوراید در ساختمان‌ مینای‌ دندان‌ وارد شده‌ و با آن‌ ترکیب‌ می‌شود، بنابراین‌ ساختمان‌ بسیار مقاومی‌ ایجاد می‌کند که‌ باعث‌ می‌شود مینای‌ دندان‌ در برابر اسیدهای‌ پوسیدگی‌زا حلالیت‌ کمتری‌ داشته‌ باشد؛ در این‌ حالت‌ دندان‌ نسبت‌ به‌ پوسیدگی‌ مقاوم‌ شده‌، کمتر دچار پوسیدگی‌ می‌گردد. فلوراید در خمیردندان‌های حاوی فلوراید نیز وجود دارد.

 

چند نکته مهم در مورد مسواک کردن:

 

– اگر چه‌ ناراحتیهای‌ گوارشی‌، کلیوی‌، تنفسی‌، خونی‌، هورمونی‌ و سوء‌تغذیه‌ می‌تواند باعث‌ بدبویی‌ دهان‌ شوند، لیکن‌ مهمترین‌ عامل‌ بوی‌ بد دهان،‌ رعایت‌ نکردن‌ بهداشت‌ دهان‌ و دندان‌ و ابتلا به‌ بیماریهای‌ لثه‌ و پوسیدگی‌ دندان‌ است.
– تمیز کردن‌ زبان‌ نیز نقش‌ مهمی‌ در از بین‌ بردن‌ بوی‌ بد دهان‌ دارد. برای‌ این‌ کار، مسواک‌ را در عقب‌ زبان‌ قرار دهید و به‌ طرف‌ جلو بکشید چند بار این‌ عمل‌ را انجام‌ دهید.
– توجه‌ داشته‌ باشید که‌ هیچ‌وقت‌ مسواک‌ خیس‌ را در جعبه‌ سربسته‌ نگذارید. چون‌ هوای‌ داخل‌ جعبه‌ دم‌‌می‌کند و باعث‌ رشد میکروب‌ها می‌شود.
– با مسواک‌کردن‌ نمی‌توان‌ سطوح‌ بین‌‌دندانی‌ را به‌ خوبی‌ تمیز کرد. برای‌ کار باید از نخ‌ دندان‌ استفاده‌ کرد که‌ قبل‌ از آن‌ باید دست‌ها را با آب‌ و صابون‌ شست‌.
– برای‌ تمیزکردن‌ سطوح‌ بین‌‌دندانی‌ هیچوقت‌ از چیزهای‌ سخت‌ و نوک‌ تیز مثل‌ سنجاق‌ و چوب‌ کبریت‌ استفاده‌ نکنید.
– اگر دندان موقع‌ مسواک‌‌زدن‌ و نخ‌دندان‌کشیدن‌، درد و خونریزی‌ داشت، نگران‌ نباشید و مسواک‌کردن‌ یا نخ‌کشیدن‌ را ترک‌ نکنید. در اکثر مواقع‌ با ادامه‌ این‌ کار و سالم‌ شدن‌ لثه‌، درد و خونریزی‌ هم‌ از بین‌ می‌رود. اگر درد و خونریزی‌ پس‌ از یک‌ هفته‌ از بین‌ نرفت‌ به‌ پزشک‌ مراجعه‌ کنید.
بله خیر